1. Iyadoo la tixraacayo shaciga lambarkiisu yahay 65 ee soo baxay 18, oktoo-bar, 1980 Qodobk-iisa 22^aad, oo lagu hormariyey Shaqaal-aha Soomaaliya iyo isla sharciyada kale ee lam 5 ee soo baxay 2dii,feb,1977, oo dhamaantood ku saabsan abuurid saldhig dhaqaale si oo ilaaliyo xuquuqda shaq-aalaha korna loogu qaado daryeelka iyo danaha Shaq-aalaha D.G.PL, maadaama uu Shaqaaluhu yahay laf-dhabarta wax soosaarka loo-na baahan yahay in la tix-geliyo mudnaanshaha Shaq-aalaha, si uu u awoodo inuu guto waajibaadka saaran ka-na qaato doorkiisa waxku oolka ah hawlaha lagu horu-marinayo D.G.PL Maskax ahaan iyo muruq ahaanba.

Sidaas darteed waxaa la waajibiyey sanduuqa Shaq-aalaha, iyadoo qof kasta oo qaata Mushahar bileed kana tirsan Shaqaalaha Wasaara-daha, Hay'adaha madaxa banaan, Dawladda hoose, Mashaariicda, Shirkadaha iyo laga jarayo Mushahar-kiisa 1% (boqolkiiba hal) bil kasta.

Lacagtaasi marka dhab ahaan loo fiiriyo waa qaddar aad u yar hase yeeshee mar-ka ay soo wada xerooto waa dhaqaale wax lagu qaban karo, waxaana laga leeyahay himilo horumarineed oo mustaqbalka ah.

Ilaha dhaqaalaha ee Sand-uuqa Shaqaaluhu waxay ka iman karaan:-

1. Daabacaada Shuruucda shaqaalaha D.G.PL.
2. Samaynta Dukumiintiga Shaqaalaha D.G.PL sida buuga lacag qabashada iyo kharash bixinta.
3. Samaynta aqoonsiga Shaqaalaha (tesare)
4. Duugta Shaqaalaha.
5. Kaqayb qaadashada tababarada iyo Waxbarasha-da Shaqaalaha
6. furitaanka Baararka Shaqaalaha.
7. Ka qaybqaadahsada Dif-aaca dalka.
8. Kormeerka goobaha shaqada.
9. Shirarka shaqaalaha.

4. Habka Soo Xeraynta Lacagta Sanduuqa Shaqaalaha.

Waxaa mas'uul ka ah una xil saaran soo xeraynt lacagta Sanduuqa xisaabiyayaasha Hay'adaha aan kor ku soo sheegnay, iyagoo raacay habkan oo qoraal ahaan loogu gudbinayo, xisaabi-yuhu marka uu qabto lacagta sanduuqa wuxuu si dhakhso ah ugu shubayaa Bankiga ugu dhow ee ay ka furan xisaabta socota ee Ag. Guud ee shaqaalaha, isaga oo ka qaadanaya rasiidka Bankiga (Receipt) cadaynaya inuu xereeyay lacagtaas oo aan waxba ka dhinayn kadibna uu la socodsiiyo kormeeraha Agaasinka shaqada iyo shaqaalaha ee goobtaas.

xawilay rasiit cadeenaya tirada lacagta uu soo xawilay iyo magaca goobta uu lacagta ka soo xawilay.

Hubinta iyo daba galka hawshaasi inay fushay sidii loogu tala galay waxaa u xil saaran qaybta kormeerka Ag. Guud ee Shaqaalaha.

5. faafinta iyo xeer hoosaadka Sanduuqa shaqaalaha waxaa lagu soo saarayaa faafinta rasmiga ah oo u saxiixo Madaxwaynayaha D.G.PL

13/01/2000 Waxay odayaa-sha leylkase ee kala ah sheekh Max'ed Guulleed (Gar-Case) iyo Ciiro Cisma-an Birre, Warsidaha Puntla-nd keeneen Qoraal ay ku beeniyeen warar lagu qoray wargeyska Riyaaq caddad-kiisa 162 soona baxay 7 Janaayo.

1. Waxay sheegeen odaya-ashu, wararkaas inay qoreen koox ku dhuumanaya maga-ca odayaasha iyo Beelaha leylkase, sidaas darteed wa-xaan dadweynaha ka codsa-neynaa. Inay ka digtoonaa-daan wararka been abuurka ah oo ay la meeraysanayaan koox ku fushanaya dano u gaar ah iyo dano shisheeye.
2. Waxay kaloo ka codsan-ayaan Hay'adaha nab-adgel-yada inay daba galaan been abuurkaas, lana horkeeno caddaaladda si deg-deg ah.
3. Waxay kooxdaas ugu nasteexaynayaa inay ka waantoobaan falalkaas been abuur ah iyo iska horkeenka ay caadeysteen muddadii dheereyd ee burburku jiray.

Waxay Maxkamada Racfaa-nka G.Nugaal u yeereysaa labada nin ee kala ah.

1. Cabdi Jaamac Cismaan iyo 2. Aadan Jaamac Cismaan, kuna Magac dheer ilma (BAAFOON), kuna sugnaa ugu dambey-ntii Aaga Qardho.

Waxay Maxkamadu farasaa inay ku yimaadaan Maxka-mada ugu dambeybn 23/1/-2000.

Haddii ay ku imaan waayaan waqtigaas loo qabtay, waxay Maxkamada ka qaadaysaa talaabo sharciga waafaqsan oo kama dameys ah.

Waxay Maxkamadu faray-saa inay balanta waqtiga loo qabtay dhawraan.

Waxaa dadweynaha reer Puntland jaaliyadahooda iyo haya'adaha caalamiga ahba la ogaysiinayaa inuu 17-bisha maarso-2000, la qab-andoono tartanka ciyaaraha Gobollada PL iyo qaar ka mid ah Gobollada Soomaa-liyeed dida Galguduud, Hiiraan, Shabeellada dhexe (Jowhar).

Taas darteed waxay guddiga olombika Puntland (GOP) iyo Agaasinka Sportiga ee wasaaradda arrimaha bulsh-adu ka codsanayaan Goboll-ada reer Puntland ay u diyaar garoobaan ka qaybga-lka tartankaas iyadoo qayba-ha lagu tartamayaa, yihiin kubada cagta, Oroddada 800m, 1500m, 5000m, 21km iyo 42km (Maratoon).

Waxaan Guddiyada Sportiga ka codsanaynaa in ay soo gudbiyaan liiska ciyaartoyda ka qayb-gelaya ugudanbayn 27ka jan 2000

Masiibooyinka miinada wa-xaa keena baahidda ciidam-adda, waayo miinadu waxay ka mid tahay qalabka ciidamadda adduunka, wax-aana loogu telogalay inay ciidamaddu isku difaacaan, waxayna leedahay qaabab iyo loo isticmaalo.

Miinadda waxaa loogu talo galay inay isticmaalaan ciidanka difaaca kana baqay in cadowgu jiiro; marka la dhigayana waxaa lagudhigaa dukumiinti, kaarto, calaamaddo maguur-aan ah, tiro, cabir dhuleed, ilaalin joogto ah iyo gacan ku hayn.

Maxaa keenay masuuliyad xumadda miinadda hadey taxadar iyo gacan ku hayn lahayd?

Waxa masuuliyada darada keenay markuu kacay kaca-an siyaasaddeed, kasoo abu-uray jamhaddo dagaal iyo dagaal sokeeye, kaasoo dhibaateeyey dunida 3aad.

Jamhaduhu waxay gacanta ku dhigeen hubkii ciidam-adda iyagoon aqoon siday u isticmaaleen meelihii muhii-mka ahaana sida wadooy-inka ceelasha iyo magaaloo-yinkana waa dhegeen iyadoo aan cidina garaneyn tiradda miinada iyo meeshay dhige-en taasina waxay keentay inaan cidina ka nabadgelin Miinadda dhamaan noolaha ku noolaha deegaanadaas iyo gaadidka.

Miinadu waxay qabsatay oo ku badan tahay dalalka ku yaal dunida 3aad waxaana xumaaday adeegga iyo isu socodkii waxaana dalalka miinaddo ku jirto loo baxshay masiibooyinka mii-nooyinka. Aduunka wuxuu ka qaylinayaa dhibaatooy-inka miinadda, laakin ma eegin meeshay ka timid dhibka miinadda. Miinadda waxaa sameeya dawladaha ku horumaray warshadaha

loona yaqaan G-8, dalalkaa miinadu ma disho dadkooda iyo gaadiidkooda midna, waxayna ka helaan faa'iido badan, dhamaan waxa qarxa ee loo yaqaan TNT, waxayna baabi'isaa dunida 3aad.

Dalalka xagga warshadaha ku horumaray markay dhaqaalaha dunida 3aad ku urursadaan qalabka qarxa (TNT), bay waxay yiraahdaa waxaana caawineynaa Miin-ada.

Miinada maxaa laga yeela-yaa?

Waxaa haboon in la xaaraa-ntimeeyo waayo dalalkaasi iyagaa soo saara, iibsad, dagaaladana abuura, hadana iyagaa ka hadla xaaladda miinada.

Yaa loo sheegayaa? Yaase joojinkara, dhibaatada miin-ada G-8?

Madaxa Qaybta Miina Saarka

ka shidaal qaadannay kulankii bishii Disembar 25dii, garowsannayna taloo-yinkii aynu isla qaadaa dhignay ee la xidhiidhay baahida Bulsho weynta beelaha Dhulbahante u qaa-ban dhismo Maamul tayo leh ee loo wada dhan yahay iyo sugidda Nabadgelyada Shacbi weynaha.

Markii aannu la tashannay Cuqaasha, waxgaradka iyo Bulsho wenta kala geddisan ee ardaayada beelaha Dhulb-ahante sida ku cad ardaayada beelaha, waxaa la Guddoonsaday:-

1. Dhismo Maamul tayo leh.
2. Adkeynta iyo Sugidda Nabadgelyada.
3. In la qarameeyo dhallin-yarada Hubeysan intii la awoodo.
4. In la hirgeliyo Habka Canshuur qaadhista,
5. In laga wada Shaqeeyo dib u heshiisiinta Soom-aaliyeed.
6. In la ilaaliyo deris wan-aagga iyo Nabad ku wada Noolaanshaha.

Waxaa magaalada Garoowe lagu qabtay 11/01/00 shir looga hadlayey sugidda Amniga Magaalada Garoo-we iyo Arrimaha Dhulka oo waayadaanba ka taagnaa Muran xoog leh waxaan khudbado ka jeediyay Guddoomiyaha Gobolka Nugaal Md. Axmed Yuusuf Xuuxuule, Duqa Magaalada Garoowe Md. Daahir Cali Ciise iyo Taliyaha Saldhigga Garoowe Dhamme Aadan Cali Bootaan. Guddoomi-yaha Gobolka ayaa wuxuu yiri Gobolada iyo Degmooy-inkaba waxa ka dhexeeya tartan ku saabsan horumarka sida Nabadgelyada, Dhaqaa-laha iyo Arrimaha Bulshada,

taasoo loo baahan yahay inay cid waliba deegaank-eeda hagaagsato.

Duqa Degmada Garoowe ayaa wuxuu sheegay in la qaadi doono dhawaan olole lagu habeynayo wadooyinka Magaalada oo la mid ah kii hadda hor lagu sameeyey Burtinle.

Taliyaha Saldhigga ayaa isa-gana waxa uu sheegay in Ciidanka Boolisku Gacmaha ka laaban doonin falalka dhanka ka ah Amniga iyo kala dambeynta.

dalabyadooda & dhibaatooyinka haysta beerlayda intaa ka dib, Madaxweynaha iyo waftigiisa waxaa qado sharaf looga samee-yey beerta iskaashatada (Ayaan) oo ka mid ah beeraha ku yaala Jibagale, qadadii ka dibna madaxweyna wuxuu u mahad celiyey Gabdhihii iska lahaa iskaashatada (Ayaan) Dadaalka dheeraad ay sameeyeen waxaa u sheegay madaxweynaha in dhibaatada biyo la'aanta ay D.G.PL ay wax ka qabandoonto, galabnimadii jimcada ee todobaadkaan waxaa kaloo u soo booqday garoonka diyaaradaha konooko oo qalabkii iyo guryihii sidoodii ay yihiin gacanta ay ku hayaan Ciidanka Booliska ee Puntland.

Su'aal:- Qofka xaajiga ah maxaa xaaraan ka ah intuu camalka xajka ku jiro?

Jawaab:- hadeyno u kala saarno raga waxaa xaaraan ka ah iyo Haweenka waxaa xaaraan ka ah iyo raga iyo Haweenka waxyaalaha ay wadaagsadaan oo xaaraan ka ah.

1. Raga waxaa xaaraanka ah dharka loo tolay sida khamiiska, shaatiga, saraaw-iisha iwm.
2. Raga waxaa xaaraan ka ah iney madaxa daboolaan.
3. Haweenka waxaa xaar-aanka ah ineey wajiga dab-oolan waxaase ubanaan iney qaataan oo ay xirtaan sida:- Qamiiska, surwaalka oo laga hoos marinayo qamiiska iwm.
4. Raga iyo Dumarka waxa xaaraan ka ah iney timaha sha-nleeyaan waa haddii ay shalee-ynta ay ku go'ayaan timaha.
5. Raga iyo Dumarka waxa xaaraan ka ah in la xiiro, lagaa-biyo, latifo madaxa iyo jirka oo dhan timaha ku yaala.
6. Raga iyo dumarka waxa xaaraanka ah in cidiyaha la jarro, ama lagaabiyo.
7. Udgoon in la marsado jir-ka, dharka iyo timaha.
8. Duurjoogta ugaarsigeeda ayaa xaaraan ka ah.
9. Waxaa xaajiga xaaraan ka ah guurka, galmada iyo wada raaxaysiga.
10. Waxaa kaloo xaaraan ka ah biyo iska keenida xeelad kasta ha iskaga keenee.

Su'aal:- Xaajigii la yimaada arrimahaas maxaa waajib ku ah?

Jawaab:- Waxaa waajib ku ah shanta ugu horeysa ee ficiladaan kamid ah:-

1. waxaa waajib ku ah Xaajiga inuu isku furto oo ah sadex barri inuu soomo ama haduu awoodi waayo waa inuu quudiyaa 6 miskiin, miskiin kasta

wuxuu siinayaa (Mud) Bur ah ama neef arri ah ayuu gowracayaa.

1. Kuwa ugaarta ugaarsa-day waxaa laga rabaa neef lamid ah keey ugaarsadeen oo nicmooleyda kamid ah.
2. Kuwa istimtaaca la yim-aada waxaa waajib ku ah neef arri ah iney gowracaan, hilibkoodana sadaqeeyaan.
3. Kuwa layimaada galma-da xajkooda wuu burayaa laakin waxaa waajib ku ah iney nagaadaan intuu xajka ka dhamaanayo dushiisana waxaa ah halneef geel ah, sadaqeeyana haduusan heli-karin waa inuu soomaa tob-an barri waxaase dushiisa ahaaday qalo sanadka kale qaleeyo.

Su'aal:- Muxuu yahay tiirka labaad ee xaajka?

Jawaab:-Waa istaaga carafa.

Su'aal:- Maxay tahay carafa?

Jawaab:- Carafa waa meel magaceed oo kamid meelaha xajka waana meel la sitaago salaada duhur kadib ee maali-nta sagaalaad ee bisha xajka ee layiraahdo (dilXaj) waxaana la taagnaanayaa ilaa waabariga fajriga maalinta (10aad ee Dilxaj) qadar ka mid ah, tiirkaan wuxuu leeyahay waajib sunan iyo adaab.

Su'aal:- maxay yihiin waaji-baadka uu leeyahay tiirka 2aad ee xajka oo ah istaaga carafa?

Jawaab:- wuxuu leeyahay (6 ficil oo ah waajib in la sa-meeyo.

1. Xaadiritaanka ma kaan-ka carafa maalinta sagaalaad ee ( dil xaj) duhurka ka dib ilaa ay ka dhacdo qadar kamid ah ilaa waaga ka bar-yo maalinta (10aad).
2. Hoyoshada meesha la yiraahdo musadalfa. Habee-nka 10aad ee dilxaj.
3. Ganidda jabalka la yir-aahdo Jabalka Caqaba, maa-linta dhuundhowga.

1. Xiiritanka ama gaabinta timaha kadib markii lagamo jabalka layiraahdo caqaba oo maalinta gowraca. Lasoco..

Shirkaan wuxuu ku saabsa-naa khilaafaad ka dhex oog-may duqa magaalada Boos-aaso ku xgeenkiisa iyo xog-hayaha dowlada Hoose, shir-ka ka hor wasiirka arrimaha gudaha iyo wehelisay waxay si guud iyo si gaar gaaraba u arkeen masuuliyiintii iskhilaafsa-neyd, waxayna u sheegeen cid waliba waxay jid u lee-dahay.

Ka dibna waxaa wasiirka Arrimaha Gudaha iyo Amniga Md Xasan Abshir Faarax shirka ka akhriyey warqad ku socotay duqa magaalada Baosaaso, xogha-yaha DHoose, ogaysiina ku ahayd Madaxwaynaha PL iyo Gudoomiyaha G.bari una qorneyd sidaan.

Ka dib markii wasiirka Arrimaha Gudaha iyo Amniga, wasiirka Xanaa-nadda Xoolaha Beeraha iyo Deegaanka iyo Agaasi-maha Guud ee Iskaashiga Caalamiga iyo Xiriirka Dib-adda ay dhageysteen is afga-ran waagii ka dhex taagnaa gudiga fulinta ee degmadda Bosaaso, gaar ahaana Duga magaalada iyo xoghayaha D/Hoose, waxaa la go'aami-yey arrimaha soo socda:-

Gudigu waxay ku adkey-nayaan madaxda D/Hoose ee Bosaaso wada shaqeyn iyo iskaashi buuxa.

Wasiirka Aimaha Gudaha & Amniga Md. Xassan Abshir Faarax intii uu joogay Mag-aalada Boosaaso Xubnaha Baarlamaanka iyo Odayaa-sha Deegaanka waxay u gudbiyeen warbixin Sheega-ysa inay Burcad Hubaysani khatar ku hayso Amniga Magaalada iyo in Nadaafa-dda Magaaladu liidato.

Wasiirku Wuxuu yiri suuro gal ma aha in Burcad ku dhibto Boosaaso dadka wuxuuna Amar ku siiyay ku Xigeenka Taliyaha Booliska in Magaalada loo sameeyo Ciidan Roondo ah, wuxuu kaloo Amar ku bixiyay in Nadaafa wax laga qabto Magaaladana la nadiifiyo

Wasaaradda Caddaladda iyo Arrimaha Diinta waxay dadweynaha Muslimiinta ah Ogeysiinaysaa in la bilaaba-yo hawlihii Xajka Maalinta Sabtida ah ee ku beegan 22/01/00.

Sidaas darteed waxaa dad-weynaha la Ogeysiinayaa in qofkii doonaya in uu la xiriiro Xafiisyada Xajka ee Garoowe, Gaalakacyo, Boo-saaso ama Maxkamadaha Racfaanka ee Baran iyo Laascaanood.

Maxkamadda Degmada Gar-oowe ayaa xukuntay laba Eedeysane maalinimadii Sabtida oo taariikhdu ahayd 15/01/00, kuwaas oo lagu kala xukumay Gacangoyn Eedaysane Xuseen Yacq-uub Cali oo lagu soo eedee-yay inuu xaday 07/10/99 lacag dhan US $ 111, iyo Yuusuf C/laahi Xaamud oo 100 Jeedal iyo masaafurin ka dib markii uu kufsaday Gabar 25/10/99kii.

Labadaas dambiile waxa ay maxkamadda horteeda ka qirteen in mid waliba galay dambiga lagu soo eedeeyay, waxayna maxkamaddu u cuskatay shareecada Islaam-ka, waxayna siisay muddo 30 cisho oo ay ku qaadan karaan Racfaan.

QORMADA DEEGAANKA.

Waxay sheegeen Agaasima-ha Guud ee Wasaaradda Xanaanada Xoolaha, Bee-raha iyo Degaanka iyo Ag-aasimaha waaxka Degaanka ee Wasaaradaasi in sanadka 2000 Wasaarad ahaan ay u qorshaysan tahay wax ka qabadka arrimaha degaanka.

Hadaba si looga faa'iidaysto fikrad ahaan iyo cilmi ahaa-nba Warsiduhu wuxuu idiin soo gudbinayaa macluumaad ku saabsan degaanka iyo qoraalada wacyigelinta iyo wax ka qabadka arrimaha degaanka ee ay noo soo diy-aariyaan mas'uuliyiinta Wasaaradda Xanaanada Xoolaha, Beeraha iyo Deg-aanka.

waxaana ka bilaabaynaa qormadaan oo uu diyaari-yey Agaasimaha waaxda degaanka Md Max'ud Siciid Nuux.

degaanka:- meel kasta oo nololi ka suurowda ayeynu u naqaan degaan (Environm-ent). Degaan haboon la'aan-tii waxaa adag in nololi jirto, naflay dhamaanteed nolo-sheedu waxay ku xirantahay degaanka, sida Bini'aadam-ka, Xoolaha, Ugaarta, Shim-biraha, Dhirta, iwm. Tusaale ahaan dadku waxay si toos ah iyo si dadban ugu xeran yihiin dhirta, waayo Bini aadamku gaar ahaan inaga waxaa la qiyaasay inaynu 80% dhaqaalahayagu ka yimaado Xoolaha, Xooluhu-na ay ku nool yihiin daaqa, daaquna ka yimaado deg-aanka. Halkaa waxaa ka cad in degaanku yahay halbow-laha nolosheena una baahan yahay in la dhowro. Waxaa dhacday mudadii burburku jiray in lagu faradejiyey degaanka oo dad aan xilkas ahayn ka dhigteen bar tilm-aameed, Iyaga oo ka faa'iidaysanaya dowlad la'aanta ka jirtay arliga.

kaga jira xaalufinta degaan-ka, hadaba si wax looga qabto arintaa khatarta ku ah degaanka ayaa ayaa xukuu-madu waxay soo saartay qaynuun ku saabsan daryeel-ka degaanka waxaana ansi-xiyey baarlamaanka wuxuu-na dhaqan galayaa hadii Allah idmo sanadkaan cusub ee 2000.

Qaynuunkaan wuxuu xooga saarayaa in dhul dadka ka dhexeeyo oo aan ruqsad loo haysan lana maalgelin ee layska ooto dooxooyinkii xooluhu daaqi jireen. Wax-aana xafiisyo waaxda degaanka ah laga furayaa Gobolada Puntland iyo qaar ka mid ah degmooyinka dalka.

Ka yimi Bogga 1aad.

Canshuurtana la bixiyo, maamul fiicanna la hirge-liyo, lagana wada tashado in sidii Ciidamada sita Daray-ska Somaliland laga yeeli lahaa.

Wuxuu xusay in haddii Cii-danka sita Darayska Soom-aaliland la qarameeyo la damco, inay taasi ku imaan karto dadweynaha deegaana-daas oo canshuurta bixiya.

Arrimahaas madaxweyne ku xigeenku wuxuu sheegay inay si xoog leh Sool iyo Buuhoodle la isugu afgartay, in kastoo ay jireen siduu sheegay dhibaatooyin ka imaanayay dadka ku mabay dhaameel gurashada.

Qaybta labaad wuxuu sheeg-ay in ay noqonayso in si dhab ah loo hirgeliyo wixii qaybtii koowaad lagu wad hadlay oo ay ugu horreyso hirgelinta bixinta canshuu-raha iyo wixii wacyi gelin iyo tusaalayn ah ee la siin karayo dadweynaha si loogu diyaargaoobo shirka qaran ee madaxweynaha Dawla-dda Jabuuti Ismaaciil Cumar Geelle uu soo jeediyay.

Gabagabadii kulamkaas madaxweyne ku xigeenku wuxuu u soo jeediyay shaca-bka reer PL meelay joogaan-ba canshuurta inay bixiyaan lagana ilaaliyo jeeb aan xaq ahayn inay gasho, halku dhigguna ahaado maxaad Puntland u qaban kartaa, ee uusan noqon maxay Pun-tland kuu qaban kartaa.

Reer Puntland wuxuu ugu hambalyeeyey Qarniga Cus-ub iyo Sanadka Cusub, wuxuuna u rajeeyay Guul.